Taaltip: als of dan?

als of dan

Taaltip: als of dan?

‘Docenten kunnen niet zoveel aandacht besteden aan het afstudeertraject dan nodig is’, stond op de Facebook-pagina van Nu.nl. Getuige de reacties, was ik niet de enige die bleef hangen op het woordje dan. Wat zijn ook alweer de regels voor als of dan?

Gelijk en ongelijk

Tijdens trainingen merk ik vaak dat mensen de volgende regel in hun hoofd hebben zitten: bij gelijkheid gebruik je als en bij ongelijkheid dan. Dat gaat vaak goed, maar niet altijd, zoals blijkt uit de zin van Nu.nl. De regel is dan ook iets anders, maar veel mensen onthouden hem kennelijk verkeerd (of hebben hem verkeerd geleerd, dat kan natuurlijk ook nog).

Als of dan?

Dan gebruik je na een vergrotende trap (vormen als kleiner, groter, meer) en na de woorden anders, andere en ander:

  • Dani doet dat anders dan Roan.
  • Kelly heeft een andere jas dan Amy.
  • Dani is jonger dan Roan.
  • Kelly is langer dan Amy.

Als gebruik je na vergelijkingen met even en (net) zo:

  • Ashraf is even lang als Lucas.
  • Anna heeft twee keer zo veel appels als Simon.
  • Docenten kunnen niet zo veel aandacht besteden aan het afstudeertraject als nodig is.

Wat gaat er mis?

Hoewel de regel dus eigenlijk niet zo ingewikkeld is, gaat het toch vaak mis. Hoe komt dat nou? De keuze voor als of dan is in het Nederlands geen natuurlijk onderscheid. De vormen kwamen heel lang naast elkaar voor, tot er in de zeventiende eeuw onderscheid werd aangebracht en deze regels werden opgesteld. In veel dialecten gebeurde dat niet (omdat die veel minder beregeld werden dan de standaardtaal), of komt er na een vergrotende trap juist als: groter als. Veel mensen hebben wel opgepikt dat dat eigenlijk niet goed is, maar weten ook niet precies hoe het wel zit. Verkeer geleerd of verkeerd onthouden. Dat leidt tot zinnen als zo veel aandacht […] dan.

Meer weten?

Wil je meer leren over grammatica? In alle schrijftrainingen komt het onderwerp aan bod.

Meer taal?

Schrijf je in voor de nieuwsbrief van AV Taaltraining en ontvang maandelijks de beste taaltips en informatie over nieuwe trainingen direct in je mailbox.

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.