Schrijftip: vermijd smurfwoorden

vermijd smurfwoorden

Schrijftip: vermijd smurfwoorden

Voor een goede tekst is het belangrijk dat je helder, duidelijk en aantrekkelijk schrijft. Dat doe je bijvoorbeeld door te kiezen voor exacte woorden en door voldoende variatie in je tekst aan te brengen. Maar ook woordkeuze is belangrijk. Vermijd bijvoorbeeld smurfwoorden.

Smurfwoorden

Wat smurfwoorden zijn? Containerbegrippen met veel, veelal vage, betekenissen. Zoals de smurfen van alles kunnen smurfen, zo kunnen mensen van alles realiseren, aangeven of faciliteren. Zulke woorden maken je tekst vanzelf onduidelijk, want wat bedoel je nou precies? Een paar voorbeelden:

  • In het park hebben wij een grote zonneweide gerealiseerd.
  • BAM realiseert jaarlijks duizenden woningen.
  • De manager van die afdeling gaf aan dat het ziekteverzuim was gedaald.
  • Wij hebben aangegeven dat we een voorkeur hebben voor de eerste optie.
  • De universiteit faciliteerde een congres over de toegenomen studiedruk.
  • Er is een groot onderzoek gaande naar bedrijven die fraude faciliteerden.

Verschillende betekenissen

Zoals gezegd, kunnen smurfwoorden (veel) verschillende betekenissen hebben. Realiseren betekent bijvoorbeeld ‘verwerkelijken’, ‘uitvoeren’, ‘aanleggen’ of ‘beseffen’. Aangeven betekent natuurlijk ‘overhandigen’, maar ook ‘aan een ander laten weten’ (bijvoorbeeld in richting aangeven) en ‘zeggen’. En faciliteren betekent ‘vergemakkelijken’, ‘mogelijk maken’. Je tekst wordt concreter als je een duidelijker synoniem kiest, of bijvoorbeeld uitlegt op welke manier iets gefaciliteerd is. Ook kun je het smurfwoord soms simpelweg weglaten. Hieronder staan wat alternatieven voor de zinnen van hierboven:

  • In het park hebben wij een grote zonneweide aangelegd.
  • BAM bouwt jaarlijks duizenden woningen.
  • De manager van die afdeling zei dat het ziekteverzuim was gedaald.
  • We hebben een voorkeur voor de eerste optie.
  • De universiteit stelde een zaal beschikbaar voor een congres over de toegenomen studiedruk.
  • Er is een groot onderzoek gaande naar bedrijven die postbussen beheerden die gebruikt werden om te frauderen.

Andere woorden

Niet alleen werkwoorden kunnen smurfwoorden zijn; denk ook aan gevallen als aspect (onderdeel, detail, kant, gezichtspunt), dynamisch (veranderlijk, krachtig, levendig, fit, actief) en traject (deel van een route, maar ook: project, proces).

Alternatieven

In het overzichtje hieronder vind je voorbeelden van smurfwoorden en alternatieven (onder andere met dank aan Schrijfvis). Heb je een suggestie? Laat het me vooral weten!

SmurfwoordAlternatieven
aangevenzeggen, laten weten, verduidelijken
acterentoneelspelen, optreden, ingaan op iets, handelen
aspect onderdeel, detail, kant, gezichtspunt
dynamischveranderlijk, krachtig, levendig, fit, actief
evaluerenbeoordelen, schatten, oordelen, nagaan, vaststellen
faciliterenaanbieden, mogelijk maken, vergemakkelijken. Benoem vooral hóé je iets faciliteert.
herkennenhet ergens (niet) mee eens zijn, ergens (geen) last van hebben, kunnen identificeren
leiderschapde leiding nemen, regie houden
meenemenmeebrengen, profijt hebben van, opnemen, behandelen, bespreken
met namein het bijzonder, namelijk, vooral, om precies te zijn
oppakkenoptillen, in hechtenis nemen, uitwerken, behandelen, gebruikmaken van, met succes toepassen
reflecterennadenken, beschouwen, weerspiegelen
uitdagingbaan, moeilijkheid, obstakel
uniekde enige in zijn soort, bijzonder, leuk
trajectdeel van een route, proces, project

Meer weten?

Wil je meer weten over helder, aantrekkelijk en duidelijk formuleren? Dat komt vooral aan bod in een training Efficiënt schrijven of in een Individuele schrijfcoaching.

Meer taal?

Schrijf je in voor de nieuwsbrief van AV Taaltraining en ontvang maandelijks de beste taaltips en informatie over nieuwe trainingen direct in je mailbox.

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.